Giresun · Bulancak · Karadeniz’in derinliklerinde tarih, kültür ve demircilik geleneği
Bulancak / Giresun ~20-25 aile
Araştırmacı: Göksu Kukuk
Genel Bilgiler ve Konum
Bağlı Olduğu İl
Giresun
Bağlı Olduğu İlçe
Bulancak
İl Merkezine Uzaklık
~26 km
İlçe Merkezine Uzaklık
~7 km
Konum
Bulancak’ın güneyi
Bağlantı Yolu
Köy yolu (doğrudan)
Süme Köyü, Karadeniz kıyısındaki Giresun ilinin Bulancak ilçesinin güneyinde yer alır. İlçe merkezine 7 km, il merkezine 26 km uzaklıktadır. Köy içinden geçen Pazarsuyu Deresi fiziksel coğrafyayı belirler. 1455 tahririnde Mustafa Kethüda Bölüğü’nün merkezi olarak kayıtlara geçmiştir.
“Süme köyü, Giresun il merkezine 26 km, Bulancak ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır. Köy, Bulancak’ın güneyinde olup, ilçe merkezine bir köy yoluyla doğrudan bağlıdır.”
— Vikipedi, Süme / Bulancak maddesi
Tarihsel Geçmiş
Süme Köyü’nün tarihi bölgenin kadim geçmişiyle iç içedir. Hitit döneminden (M.Ö. 1400-1200) “AZZİ ülkesi” olarak bahsedilen topraklarda kurulmuştur. M.Ö. 4. yüzyılda Kalibler, Tibarenler ve Mosinekler yaşamıştır.
M.Ö. 1400–1200Hitit yönetimi, “AZZİ ülkesi” adı.
M.Ö. 400'lerKsenophon’un eserinde Kalibler, Tibarenler, Mosinekler.
M.Ö. 2.–1. yy.Pontus Krallığı hâkimiyeti.
1390'larOsmanlı / Türk hâkimiyetine giriş.
1455Tahrir Defteri’nde Süme, Mustafa Kethüda Bölüğü’nün merkezi.
1877–7893 Harbi sonrası Batum göçmenleri Süme ve Yunuslu’ya yerleşti.
1928Osmanlıca köy listesinde “Sume / Süme (سومە)” olarak kayıtlı.
1935Nüfus 859 kişi (Genel Nüfus Sayımı).
İsmin Kökeni
Köyün bilinen en eski adı “Sume”dir. 1928 Osmanlıca köy listesinde Sume / Süme (سومە) olarak geçer. Kökeni kesin olmasa da son derece eski bir yerleşim adıdır.
Osmanlı Dönemi ve Tahrir Defterleri
1455 tahrir defteri, Süme’nin Mustafa Kethüda Bölüğü’nün merkezi olduğunu gösterir. Bu bölük 25 köyden oluşuyordu ve Öksün hariç tüm köyler Müslüman Türk nüfusuna sahipti.
“Mustafa Kethüda Bölüğü ise 25 köyden oluşuyordu. … 1455’te bu köylerde yaşayan Türklerin baba adları yüzde 80 nispetinde tamamen Türkçe, aile reislerinin isimleri ise Ahmet, Mehmet gibi İslam adlarıydı. Mustafa Kethüda Bölüğü’nün merkezi ise SÜME köyüdür.”
— Bulancak Belediyesi Tarih Sayfası
1547 ve Bulancak İsminin İlk Kaydı
1547 tahririnde “Bulanucak Camii” hatibinden söz edilir. Bu, Bulancak isminin ilk geçtiği belgedir. 1928’de Süme, Giresun Vilayeti Bulancak Nahiyesi’ne bağlıdır.
Dönem
İdari Bağlılık
Özellik
1455
Mustafa Kethüda Bölüğü
Bölüğün merkezi
1613
Ordu’ya bağlı Bulancak
Son tahrir kaydı
1871 sonrası
Trabzon Sancağı, Giresun Kazası
Akköy Nahiyesi
1928
Giresun Vilayeti, Bulancak Nahiyesi
“Sume/Süme” kaydı
1935
Bulancak Kazası, Merkez Nahiye
Nüfus: 859
93 Harbi ve Göçmen Yerleşimi
1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrası Batum ve çevresinden gelen mülteciler Süme ve Yunuslu köylerine yerleşti. Bu durum köyün demografik yapısını derinden etkiledi.
İngilizce Wikipedia’daki Bulancak maddesinde açıkça belirtilir: “93 Harbi’nden sonra Batum ve çevresinden pek çok mülteci Süme ve Yunuslu köylerine yerleşti.”
Göçmenler Gürcü, Laz ve Kafkas kökenli Müslüman ailelerdi. Yakın bölgedeki Güneyköy sakinleri de Acara’dan (Keda, Şuahevi, Hulo) göç eden Gürcülere dayanır.
Nüfus Bilgileri
Yıl
Nüfus
Kaynak / Not
1935
859 kişi
Bulancak Kazası Merkez Nahiye
Günümüz
~20-25 aile
Kırsal göç nedeniyle azalmıştır
Türkiye’nin kırsal kesimlerinde yaşanan kentleşme sürecine paralel olarak Süme’de nüfus düşmüştür. Aktif olarak yaklaşık 20–25 aile yaşar; birçok ev mevsimlik kullanılır.
“Yaklaşık 20-25 aile bu köprüden faydalanıyor. Burada tarım yapılıyor, fındık bahçeleri var.”
— Köy sakini Atalay K., Yeni Dönem Gazetesi, 2025
Coğrafya ve Doğal Yapı
İklim
Karadeniz İklimi
Arazi
Sarp ve Engebeli
Su Kaynağı
Pazarsuyu Deresi
Bitki Örtüsü
Fındık, Kestane
Kıyıdan 20 metre uzaklaşınca arazi hızla yükselir. Fındık bahçeleri 2.000 metreye kadar uzanır; kestane, ıhlamur, dişbudak, kavak, karaağaç yaygındır. Pazarsuyu Deresi köyün içinden geçer, ulaşımı zorlaştırır ve köprü ihtiyacını doğurur.
Ekonomi ve Geçim Kaynakları
Ana Ürün
Fındık
Hayvancılık
Küçükbaş & Büyükbaş
Belgesel Eser
Cindemir, K. (2016)
Köyün temel geçim kaynağı fındık tarımıdır. Küçük ölçekli hayvancılık da yapılır. “1960’lı Yıllarda Süme Köyü” (K. Cindemir, 2016) adlı kitap köyün kültürel belleğini belgeler.
Ulaşım ve Altyapı
Köy, Bulancak ilçe merkezine doğrudan köy yoluyla bağlıdır. Arifli Mahallesi’nden Süme’ye 5 km’lik asfalt çalışması yapılmıştır (450–500 ton asfalt).
Pazarsuyu Deresi üzerindeki çelik halatlı ahşap köprü yaklaşık 30 metre uzunluğunda ve 20-25 ailenin tek geçiş yoludur. Ağır tonajlı araçlar nedeniyle hasar görmüştür.
“Bu köprü bizim sürekli kullandığımız bir köprüdür. Başka da kullanabileceğimiz bir köprü yok. … Evlerimize ulaşmak için bu köprüden geçmek zorundayız.”
— Köy sakini Atalay K., Yeni Dönem Gazetesi, Eylül 2025
Kültür ve Sosyal Yapı
Çepni TürkleriOsmanlı Müslüman TürklerBatum GöçmenleriArtvin / Acara Göçmenleri
Bulancak ve çevresinde Çepni Türkleri, Lazlar ve Kafkas göçmenleri bir arada yaşar. “1960’lı Yıllarda Süme Köyü” kitabı köyün sosyal yaşamını belgeler. Hıdrellez ve Mayıs 7’si şenlikleri bölgede kutlanır.
Sıcak Demircilik ve Bıçakçılık Geleneği
Bulancak ve Giresun yöresi, M.Ö. 4. yüzyıldan günümüze kesintisiz demir işleme geleneğine sahiptir.
🏺 Antik Kökenler: Khalibler ve Tibarenler
M.Ö. 400’de yaşayan Khalibler ve Tibarenler antik dünyanın usta demircileriydi. Ksenophon’un Anabasis’inde anlatılır. “Khalib” adı Yunanca demir/çelik ile ilişkilidir.
“Kalibler ve Tibarenler’in Orta Asya’da yaşayan eski Türk kavimleri olmaları ve bölgeye geleneksel Türk madenciliğini getirmeleri önemlidir.”
— Bulancak Belediyesi resmi tarih sayfası
🔨 Osmanlı’da “Kürecilik”
1455 tahririnde Canik-i Bayram Kazası’nda Küreciyan taifesi kayıtlıdır. Süme’nin merkezi olduğu bölgede küreci (madenci) nüfus yaşamaktaydı.
🗡️ Akköy Nahiyesi’nde Demir Madeni
Akköy (Bulancak) nahiyesinde 1 demir, 2 bakır madeni bulunmaktaydı.
Akköy Demir Madeni
1 adet
Akköy Bakır Madeni
2 adet
Küreci Sınıfı
1455 Tahriri
🔪 Karabörk Bıçağı ve Bulancak Bıçakçılık Kursu
Giresun’un Alucra ilçesine bağlı Karabörk köyüne özgü bıçak, çelik ve manda boynuzundan üretilir. Bulancak Halk Eğitimi Merkezi bünyesindeki bıçakçılık kursu geleneği yaşatır. Karabörk köyünden Emirhan Karasakal, babasının demircilik geçmişinden ilham alarak bu sanatı sürdürür.
“Bulancak Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğü bünyesindeki bıçakçılık kursuna katılan Karasakal, köyünün kültürel mirası bıçağı geleceğe taşımayı hedefliyor.”
— Anadolu Ajansı, Şubat 2025
🏅 Somut Olmayan Kültürel Miras: Mahir Henden
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca “somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı” unvanlı bıçak ustası Mahir Henden, geleneğin resmî koruyucusudur.
Tarihsel zincir: Kalibler (M.Ö. 400) → Osmanlı Kürecileri (1455) → Akköy Demir Madeni → Karabörk Bıçağı → Bulancak Bıçakçılık Kursu. Süme Köyü bu coğrafyada demir işleme zincirinin ortasındadır.
Giresun Saldırması Bıçağı
Giresun bıçakçılığının en özgün ürünü Giresun Saldırması’dır. Hem Kurtuluş Savaşı’nın sembolü hem de Kültür Bakanlığı’nca tescilli kültürel mirastır.
Form
Özel kavisli
Taşıma
Koltuk altı
Kullanım
Yakın muharebe
Çekim
Tek hamlede hızlı
Hedef
Sol omuz / köprücük
Etki
Kalbe kadar
Akademik tanım: “Giresun saldırması, yöreye özgü bir bıçak çeşididir. … Cephe gerisindeki rütbeli düşman askerlerine düzenlenen saldırılarda kullanılırmış.”
“Giresun Saldırması, koltuk altından rahat çekilebilmesi için özel kavisli bir yapıya sahip. İnsanlar bunu kının içerisinde koltuk altında taşıyorlardı.”
— Bıçak Ustası Haluk Kemal Yücesan, NTV (2026)
⚔️ Kurtuluş Savaşı’ndaki Yeri
Atatürk, Nutuk’ta 42. ve 47. Giresun Gönüllü Alayları için şöyle der:
“Bellerindeki sivri uçlu Giresun bıçakları ile düşmanı eski siperlerine geri püskürtmüşlerdir.”
— Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk
Mangal Dağı’nda mermiler bitince Giresun bıçaklarıyla savaşılmış; 42. Alay’ın büyük kısmı şehit olmuş, 47. Alay’dan 285 kişi sağ kalmıştır.
🔪 Giresun Bıçak Ailesi
Giresun Saldırması
Koltuk altı kınında taşınan, kavisli, suikast bıçağı.
Yılan Dili
Sepet yapımı ve savunma için dil biçimli bıçak.
Kanun Bıçağı
Sivri uçlar yasaklanınca yuvarlatılmış form.
Sepet Bıçağı
Hasır ve sepet imalatında kullanılır.
Ayı Bıçağı
Büyük av hayvanları için avcı bıçağı.
Tavşan Yüzme Bıçağı
Haluk K. Yücesan’ın özel tasarımı.
🏺 Ustadan Ustaya
Zincir: Anton Usta (Rum) → Temel Saraçoğlu → Ömer Saraçoğlu (“Çavuş Ömer”) → Haluk Kemal Yücesan (Kültürel Miras Taşıyıcısı, 2010). Mahir Henden de Kültür Bakanlığı Bıçak Sanatçısı’dır.
Giresun Saldırması, Atatürk’ün Nutuk’unda adı geçen, hâlâ zanaat yöntemiyle üretilen, Kültür Bakanlığı’nca tescilli bir somut olmayan kültürel mirastır.
Bulancak İlçesi Bağlamında Süme
Bulancak Nüfusu (2024)
~70.683
Yüzölçümü
608 km²
Köy Sayısı
60–61
Mahalle Sayısı
16–18
Bulancak, Giresun’un en büyük ilçesidir. Süme Köyü, ilçenin güneyinde, merkeze yakın konumda, tarihsel önemi büyük bir yerleşimdir. 1455’te 25 köyden oluşan Mustafa Kethüda Bölüğü’nün merkezi olması, köyün idari ağırlığını gösterir.